حجت الاسلام و المسلمین عزیز الله مهریزی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با تبریک به مناسبت اعیاد مبارکه شعبانیه و میلاد حضرت علی اکبر (ع)، به بیان برخی از ویژگی های جوان مسلمان پرداخت.
معرفت به امور علمی و مهارتی
وی با اشاره به «معرفت و شناخت» به عنوان یکی از ویژگی های مهمّ جوان مسلمان، اظهار داشت: گاه معرفت را از زمره فرصت های کاری و علمی و از این قبیل باشد. از امیرالمؤمنین علی (ع) روایت شده است: «أولی الأشیاء أن یتعلمها الأحداث الأشیاء التی إذا صاروا رجالا احتاجوا إلیها؛ سزاوارترین چیزهایی که نوجوانان باید یاد بگیرند، آنهایی است که وقتی مَرد شدند، به آن احتیاج داشته باشند.» (شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۲۰، ص: ۳۳۳).
وی گفت: این روایت، پیام خوبی برای نوجوانان می تواند باشد تا برای به دست آوردن مهارت مورد نیازشان در آینده، انگیزه پیدا کنند. اگر یک محصلّ تنها در پی خواندن و گرفتن مدرک باشد، اشتباه است؛ زیرا ممکن است مدرک جواب ندهد. اما مهارتها در روز مردانگی و در ایام جوانی اش قطعا کاربرد دارد.
معرفت به خود
حجت الاسلام و المسلمین عزیز الله مهریزی با اشاره به «معرفت به خویش» به عنوان یکی دیگر از ویژگی های مهم جوان اظهار داشت: در روایتی از امیر المومنین علی (ع) می خوانیم: «من عرف قدر نفسه لم یهنها بالفانیات؛ هر که بشناسد، قدر نفس خود را خوار نگرداند آن را به مطالب فانی شونده» (شرح آقا جمال خوانساری بر غرر الحکم و درر الکلم، ج۵، ص: ۳۳۵، ح ۸۶۲۸)
وی افزود: یک جوان مسلمان اگر ارزش خود را بشناسد، دل و نفس و وقت و سرمایه جوانی اش را صرف موارد فانی نمی کند. یک جوان می تواند به گونه ای برنامه ریزی کند که در فضاهای مختلف حقیقی و مجازی، شأن خود را بیابد. اگر این شد، هیچگاه خود را به شادی های حیوانی سرگرم نمی کند. چرا که این شادی ها را فانی می داند، شادی هایی که نه دنیای انسان و نه آخرت انسان را تأمین نمی کند و چیزی جز فقر نفسانی هیچ برای انسان باقی نمی گذارد.
انس با قرآن
استاد حوزه علمیه قم گفت: «انس به قرآن» از ویژگی های اساسی جوان مسلمان به شمار می آید؛ در کتاب شریف کافی، روایت چهارم از باب «فضل حامل القرآن» می خوانیم: «ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِکِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ مِنْهَالٍ الْقَصَّابِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ وَ هُوَ شَابٌّ مُؤْمِنٌ اخْتَلَطَ الْقُرْآنُ بِلَحْمِهِ وَ دَمِهِ وَ جَعَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَعَ السَّفَرَةِ الْکِرَامِ الْبَرَرَةِ وَ کَانَ الْقُرْآنُ حَجِیزاً عَنْهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ یَقُولُ یَا رَبِّ إِنَّ کُلَّ عَامِلٍ قَدْ أَصَابَ أَجْرَ عَمَلِهِ غَیْرَ عَامِلِی فَبَلِّغْ بِهِ أَکْرَمَ عَطَایَاکَ قَالَ فَیَکْسُوهُ اللَّهُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ حُلَّتَیْنِ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ وَ یُوضَعُ عَلَی رَأْسِهِ تَاجُ الْکَرَامَةِ ثُمَّ یُقَالُ لَهُ هَلْ أَرْضَیْنَاکَ فِیهِ فَیَقُولُ الْقُرْآنُ یَا رَبِّ قَدْ کُنْتُ أَرْغَبُ لَهُ فِیمَا هُوَ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَیُعْطَی الْأَمْنَ بِیَمِینِهِ وَ الْخُلْدَ بِیَسَارِهِ ثُمَّ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَیُقَالُ لَهُ اقْرَأْ وَ اصْعَدْ دَرَجَةً ثُمَّ یُقَالُ لَهُ هَلْ بَلَّغْنَا بِهِ وَ أَرْضَیْنَاکَ فَیَقُولُ نَعَمْ قَالَ وَ مَنْ قَرَأَهُ کَثِیراً وَ تَعَاهَدَهُ بِمَشَقَّةٍ مِنْ شِدَّةِ حِفْظِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَجْرَ هَذَا مَرَّتَیْنِ؛ کسی که قرآن بخواند در حالی که جوان و مومن باشد، قرآن با گوشت و خونش مخلوط می شود. معنایش این است که روح انسان با قرآن مأنوس می شود و انس با قرآن آرامش می آورد و نشاط معنوی که برای جوان لازم است، آن احساس چنگ زدن به عروة الوثقای الهی را در جوان تأمین می کند. به همین خاطر این مطلب از سفارش های قرآنی است برای جوان.» (الکافی (ط - الإسلامیة)، ج۲، ص: ۶۰۴)
تفقه در دین
وی افزود: یکی از ویژگی های جوان مسلمان، تفقه او در دین است؛ احمد بن محمد بن خالد برقی (م ۲۷۴ یا ۲۸۰ ق) در کتاب «المحاسن» از امام باقر (ع) و امام صادق (ع) روایت آورده است: «عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَ أَبُو جَعْفَرٍ (ع) لَوْ أُتِیتُ بِشَابٍّ مِنْ شَبَابِ الشِّیعَةِ لَا یَتَفَقَّهُ لَأَدَّبْتُهُ قَالَ وَ کَانَ أَبُو جَعْفَرٍ ع یَقُولُ تَفَقَّهُوا وَ إِلَّا فَأَنْتُمْ أَعْرَابٌ وَ فِی حَدِیثٍ آخَرَ لِابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع لَوْ أُتِیتُ بِشَابٍّ مِنْ شَبَابِ الشِّیعَةِ لَا یَتَفَقَّهُ فِی الدِّینِ لَأَوْجَعْتُه؛ اگر جوانی از جوانان شیعه را بیابم که در پی کسب آگاهی دینی نیست، او را سرسختانه می زنم.» (المحاسن، ج ۱، ص: ۲۲۸، ح ۱۶۱) این روایت، نشان دهنده وادار کردن حضرت، به اینچنین جوانی است که به سمت تفقه در دین نمی رود؛ از این رو جوان باید به کسب معارف دین، یعنی اعتقادات، اخلاقیات و احکام اقدام نماید.
تخصّص در دین
حجت الاسلام و المسلمین مهریزی تأکید کرد: جوان در هر عرصه ای که وارد می شود، باید خبره آن گردد؛ چنانچه قرآن کریم اشاره می کند: «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»؛ از این رو جوان در اعتقادات باید به متخصص دین برود و در این راستا کتابهای شهید مطهری از رتبه بالایی برخوردار است؛ در باب اخلاقیات به بزرگان اخلاقی رجوع کند و در باب احکام نیز از مجتهدین و مراجع عظام تبعیت کند. این لازمه بالندگی در معارف دینی است که اگر محروم بماند، از بسیاری از چیزها محروم مانده است.
عزم و اراده
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به «برخورداری از عزم و اراده و خود باوری» به عنوان یکی از ویژگی های جوان مسلمان، اظهار داشت: در روایتی از امیرالمؤمنین علی (ع) می خوانیم: «با تصمیم راسخ گرفتن با سستی نبرد کنید»
تلاش و کوشش
وی با اشاره به عدم کفایت اراده داشتن، به «تلاش» به عنوان یکی دیگر از ویژگی های جوان مسلمان اشاره، و خاطرنشان کرد: اگر جوان زحمت نکشد، نه به سعادت اخروی و نه حتی به سعادت دنیوی نخواهد رسید. از رسول الله (ص) روایت است: «تن دادن به سستی و بیکاری چه دور است از دستیابی به خوشبختی»
علوّ همت و بلندهمّتی
حجت الاسلام و المسلمین مهریزی گفت: یکی از ویژگی های جوان مسلمان، «علوّ همت و بلندهمتی» است. و حافظ شیرازی (ره) چه زیبا سرود: «همت بلند دار که مردان روزگار / از همت بلند به جایی رسیده اند.» باید همت را بلند در نظر گرفت و نباید به کوچک اکتفا کند؛ اگر می تواند کارشناسی را بگیرد، به دیپلم قناعت نکند و اگر کسی می تواند دکترا بگیرد، به کارشناسی قناعت نکند. در این راستا از کلام، به پاره ای از روایات اشاره می کنیم.
«ما رفع امرءا کهمّته و لا وضعه کشهوته؛ آدمی را چیزی همانند همّت او بالا نبرد و چیزی همانند شهوتش پست نسازد.»
«لا مروّة لمن لا همّة؛ کسی که همّت ندارد، جوانمردی ندارد.»
«الشّرف بالهمم العالیة لا بالرّمم البالیة؛ ارجمندی به بلند همّتی است نه به استخوانهای پوسیده.[منظور اجداد و نیاکان است.»
«أحسن الشّیم شرف الهمم؛ نیکوترین خصلتها،بلند همّتیهاست.»
«خیر الهمم أعلاها؛ بهترین همّتها بلندترین آن است.»
«کن بعید الهمم إذا طلبت کریم الظّفر إذا غلبت؛ بلند همّت باش هر گاه چیزی را بجویی و پیروزمند گرامی باش،هرگاه چیره شوی.»
«من کبرت همّته کبر اهتمامه؛ هر که همّتش بزرگ شود،کوشش و تلاشش بزرگ گردد.»
«من شرفت همّته عظمت قیمته؛ هر که همّتش گرامی گردد،ارزشش بزرگ شود.»
«من کبرت همّته عزّ مرامه؛ هر که همّتش بزرگ شود،رفتارش گرامی گردد.»
«ینبغی أن یکون التّفاخر بعلیّ الهمم،و الوفاء بالذّمم و المبالغة فی الکرم،لا ببوالی الرّمم، و رذائل الشّیم؛ شایسته است که به یکدیگر نازیدن در بلند همّتی،و وفا کردن به پیمانها،و فزونی بزرگواری باشد نه به استخوانهای پوسیده و خصلتهای نکوهیده.»
«من صغرت همّته بطلت فضیلته؛ هر که همّتش کوتاه باشد،فزونیش از بین برود.»
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: همّت بلند، انسان را وادار به انجام رفتارهایی مانند رفتارهای بزرگان می کند که در نهایت منجر شدن حتمی به مقامات بزرگان را به دنبال خواهد داشت.
وی با اشاره به هجوم سهمگین افکار گوناگون از طریق شبکه های اجتماعی، خواستار توجه بیش از پیش حوزه های علمیه به فضاهای مجازی گردید و خاطرنشان کرد: با مدیریت فضاهای مجازی تربیت جوان مسلمان با ویژگی های برجسته قابل انتظار است؛ چرا که آن ویژگی ها برخاسته از فطرت و مورد پذیرش همگان می باشد.
نظر شما